به گزارش روابط عمومی شبکه آموزش سیما، دکتر اسفندیار چهاربند با اشاره به حجیم و متمرکز بودن ساختار آموزش و پرورش، این وضعیت را یکی از عوامل محدود شدن ظرفیت مدارس دانست و گفت: اصلاح ساختار وزارتخانه بدون تعیین تکلیف معماری و مأموریت مدرسه نمیتواند به نتایج مورد انتظار منجر شود و حتی ممکن است چالشهای موجود را افزایش دهد.
وی با تأکید بر ضرورت تدوین تصویری روشن از مدرسه متناسب با فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، افزود: مدرسه باید از یک واحد صرفاً سازمانی به نهادی فرهنگی و اجتماعی با ظرفیت تصمیمگیری و تعامل با ذینفعان تبدیل شود. به گفته وی، ساختار آموزش و پرورش باید بهجای تمرکز بر کنترل مدارس، بر توانمندسازی و پشتیبانی از آنها استوار باشد.
چهاربند همچنین نبود سند مشخص برای تبیین هویت، مأموریت و حدود اختیارات مدرسه را از خلأهای اساسی نظام تعلیم و تربیت برشمرد و اظهار کرد: اصلاح ساختار تشکیلاتی باید بر مبنای اسناد نظری و راهبردی انجام شود تا وظایف وزارتخانه، استان، منطقه و مدرسه بهدرستی تفکیک شود. در غیر این صورت، تغییرات سازمانی ممکن است به جابهجایی واحدها و پستها محدود بماند، بیآنکه تغییری در شیوه اداره مدارس ایجاد کند.
در ادامه، دکتر عادل خالقی ثمرین با اشاره به تجربه مدیریتی خود در بخشهای مختلف آموزش و پرورش، تمرکز بیش از اندازه تصمیمگیری در ستاد و تعدد بخشنامهها را از مشکلات جدی این مجموعه دانست و گفت: مدیران مدارس برای انجام بسیاری از امور، حتی تصمیمهای اجرایی، با محدودیت اختیارات مواجهاند؛ در حالی که مسئولیت اداره مدرسه و پاسخگویی درباره عملکرد آن بر عهده آنهاست.
وی موازیکاری میان بخشهای مختلف آموزش و پرورش و توزیع نامتوازن نیروی انسانی را از دیگر چالشهای ساختاری عنوان کرد و افزود: نبود برنامه جامع نیروی انسانی موجب شده است در برخی مناطق با مازاد نیرو و در مناطق دیگر با کمبود نیروی موردنیاز روبهرو باشیم. تدوین سند جامع سرمایه انسانی میتواند زمینه برنامهریزی بلندمدت برای تأمین و توزیع معلمان را فراهم کند.
خالقی ثمرین همچنین با اشاره به ضرورت افزایش اختیارات مدیران، مدیریت منابع مالی، عقد قرارداد، برنامهریزی آموزشی و تربیتی و انتخاب نیروی انسانی متناسب با نیاز مدرسه را از جمله حوزههایی دانست که باید در چارچوب ضوابط مشخص به مدارس واگذار شود. وی تأکید کرد: افزایش مسئولیت مدیران بدون تأمین امکانات و اختیارات متناسب، زمینهساز مشکلات اجرایی و کاهش انگیزه برای پذیرش مدیریت مدارس خواهد بود.
در بخش دیگری از این گفتوگو، دو کارشناس برنامه درباره جایگاه تربیت غیررسمی و ظرفیت نهادهایی مانند مسجد، رسانه و سکوهای آموزشی بحث کردند. چهاربند با اشاره به گسترش فعالیت سکوهای آموزشی خارجی، بر ضرورت بهرهگیری از فناوریهای نوین و ایجاد بسترهای بومی برای ارائه خدمات آموزشی و تربیتی تأکید کرد.
وی همچنین استفاده از ظرفیت فناوری و پلتفرمها را راهکاری برای کاهش حجم ساختار اداری دانست و گفت: بخشی از فعالیتهای تشکیلاتی میتواند به بسترهای هوشمند منتقل شود و در مقابل، اختیارات بیشتری در اختیار مدارس قرار گیرد.
در جمعبندی این برنامه، کارشناسان بر این نکته تأکید کردند که اصلاح ساختار آموزش و پرورش زمانی اثربخش خواهد بود که با بازتعریف جایگاه مدرسه، کاهش تمرکز تصمیمگیری و تناسب میان مسئولیتها و اختیارات مدیران همراه شود.
گفتنی است، برنامه «پرسشگر» به تهیهکنندگی علی بهاریاصل و با اجرای ناصر خیرخواه، شنبهها ساعت ۲۲ بهصورت زنده از شبکه آموزش سیما پخش میشود.